W poprzednim wpisie wyjaśniliśmy, iż beneficjentem fundacji rodzinnej może być także osoba małoletnia. Wskazaliśmy ponadto, że z uwagi na brak pełnej zdolności do czynności prawnych, wszelkie prawa i obowiązki takiego beneficjenta są wykonywane za pośrednictwem jego przedstawiciela ustawowego. W związku z powyższym powstały wątpliwości co do tego, jak fundacja rodzinna powinna wypełniać jeden ze swoich obowiązków, który kreuje ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej jako: „Ustawa o AML”).
Wpis do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych
Obowiązek, o którym mowa, to konieczność ujawnienia tzw. beneficjentów rzeczywistych fundacji rodzinnej w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych (dalej także jako: „CRBR”). CBRB stanowi system teleinformatyczny służący do gromadzenia i przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych podmiotów wymienionych w art. 58 Ustawy o AML oraz informacji o osobach uprawnionych do dokonania zgłoszeń do CRBR, o których mowa w art. 61 ust. 1 Ustawy o AML Fundacja rodzinna stanowi jeden z podmiotów objętych obowiązkiem ujawniania w CRBR określonych danych osobowych, zgodnie ze wspomnianymi postanowieniami. Według wytycznych Ministerstwa Finansów, wobec brzmienia art. 60 Ustawy o AML, dokonanie zgłoszenia do CRBR powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia wpisu fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. W sytuacji jednak, gdy fundacja rodzinna podejmuje jakiekolwiek operacje gospodarcze tuż po jej zawiązaniu, działając jeszcze jako fundacja rodzinna w organizacji, dokonanie odpowiedniego zgłoszenia do CRBR może okazać się konieczne już na tym etapie. Dla przykładu, wspomniane zgłoszenie jest dokumentem wymaganym do przedłożenia w procedurze zakładania rachunku bankowego fundacji rodzinnej.
Kim jest beneficjent rzeczywisty według Ustawy o AML?
Zgodnie z art. 2 Ustawy o AML za beneficjenta rzeczywistego uznaje się każdą osobę fizyczną sprawującą bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad podmiotem (zobowiązanym do dokonania zgłoszenia w CRBR) poprzez posiadanie określonych uprawnień, wynikających z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działanie podejmowane przez tenże podmiot. W przypadku fundacji rodzinnej uznaje się, że takimi beneficjentami rzeczywistymi są, zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, beneficjenci fundacji rodzinnej, wskazani odpowiednio w statucie fundacji rodzinnej oraz na liście beneficjentów.
Małoletni beneficjent rzeczywisty, a zgłoszenie w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych
W związku z objęciem fundacji rodzinnych opisywanym obowiązkiem wynikającym z Ustawy o AML, powstały jednak wątpliwości dotyczące tego, czy ujawnieniu w CRBR podlegają także małoletni beneficjenci rzeczywiści fundacji rodzinnych. Sprawy nie ułatwia natomiast fakt, iż różne organy przyjęły odmienne interpretacje przedmiotowych wymogów ustawowych. Należy jednak potwierdzić, iż zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Finansów, które zostały zamieszczone na stronie rządowej w zakładce dedykowanej „Pytaniom i odpowiedziom” dotyczącym fundacji rodzinnych, do CRBR powinna zostać zgłoszona każda z osób spełniających warunki do uznania za beneficjenta rzeczywistego podmiotów wskazanych w art. 58 Ustawy o AML, w tym także osoby poniżej 18 roku życia.
Na co zwrócić uwagę przy ujawnianiu małoletniego beneficjenta rzeczywistego fundacji rodzinnej?
Należy pamiętać, że w związku z tym, iż wszelkie prawa i obowiązki małoletniego beneficjenta są realizowane za pośrednictwem jego przedstawiciela ustawowego, w zgłoszeniu do CRBR powinien zostać również wskazany przedstawiciel ustawowy dziecka bądź też jego opiekun (gdy przykładowo rodzice nie mogą sprawować władzy rodzicielskiej z różnych powodów, są nieznani lub nie żyją). Ten dodatkowy wymóg jednak nie powinien rodzić większych trudności. Najczęściej bowiem mamy do czynienia z sytuacją, gdy małoletnimi beneficjentami pozostają dzieci fundatorów, którzy z mocy prawa co do zasady pozostają przedstawicielami ustawowymi dziecka, a którzy jednocześnie jako osoby posiadające określone funkcje w fundacji rodzinnej, są również ujawniani w CRBR. Szczególną uwagę zatem powinien zwrócić przypadek, kiedy jako beneficjenci fundacji rodzinnej zostają wskazane osoby niebędące potomkami fundatorów, lub sytuacja, w której, ze względu na szczególne okoliczności, fundatorzy będący jednocześnie rodzicami małoletniego nie sprawują roli jego przedstawiciela ustawowego, a w związku z czym jego interesy reprezentuje ustanowiony przez sąd opiekun.
Trzeba mieć również na uwadze, iż po uzyskaniu pełnoletności przez małoletniego beneficjenta fundacji rodzinnej, który miał ustanowionego opiekuna lub którego rodzice sprawujący nad nim władzę rodzicielską nie podlegali ujawnianiu w CRBR, powinno się dokonać odpowiedniej aktualizacji zgłoszenia w terminie 14 dni od zaistnienia zdarzenia determinującego konieczność aktualizacji. Zdarzeniem tym, w opisywanym przypadku, będzie dzień 18-tych urodzin beneficjenta rzeczywistego fundacji rodzinnej.
Przestrzeganie obowiązku dokonania terminowego i zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym zgłoszenia do CRBR, a także odpowiednich aktualizacji zamieszczonych tam danych w razie konieczności jest niezwykle istotne. Zgodnie z art. 153 Ustawy o AML bowiem niedopełnienie przedmiotowego obowiązku może skutkować nałożeniem na fundatora (w przypadku fundacji rodzinnej w organizacji) lub zarządu (po wpisie fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych) kary pieniężnej w wysokości do 1.000.000,00 złotych.
W razie jakichkolwiek pytań zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią pod adresem mailowym info@brightspot.pl oraz numerem telefonu +48 12 311 04 42.
